Można by jeszcze (myśli czytelnik nad tekstem Porębskiego) spróbować porządkowania wzdłuż takich na przykład przekrojów. Podobnie jak impresjonizm, zwłaszcza zaś neoimpresjonizm, chcąc przekazać maksymalnie ścisłą prawdę o fizjologii i psychologii postrzegania, zautonomizował mimo woli podstawowy element konstrukcji wizualnej obrazu: plamę barwną, tak też kubizm, chcąc dotrzeć do głębszej prawdy o postrzeganiu (nie tylko wzrokowym) zautonomizował podstawowy element konstrukcji dotykalnej obrazu: powierzchnię bryły. Niestety taka niby-rieglowska teoria jest zbyt symetryczna, aby była prawdziwa. Ponadto, jak w jej kategoriach wytłumaczyć fakt, że przed kubizmem analitycznym zjawiły się wszak upiorne Panienki z ulicy Awiniońskiej} Jeśli chodziło tu o nowe widzenie bryły, o nową przestrzeń, to z pewnością nie tylko o to? W tym punkcie nasuwa się dalsza refleksja. Panienki były dosyć dokładnym negatywem tych wartości, jakie ceniło malarstwo powszechnie wówczas uznawane, a także - w innym rejestrze - fowiści. Picasso już wtedy,
1 później przez całe życie, reagował w sposób niesłychanie twórczy nie tyle może na świat, ile nacudze malarstwo (w swojej sławnej książce o Goe-tiiem, Gundolf mówi^-odwóch typach twórców: takich, co wychodzą od przeżywania kultury, i takich, dla których podstawą jest pierwotne przeżycie istnienia.
| |
|